محرم
اين روزيست كه حسين(ع) را كشتند.
محرّم در انديشه شيعه، يادآور حماسه سرخ امام حسين(ع) و يارانش و خطابههاى آتشين امام سجّاد(ع) و حضرت زينب (س) است.
محرم، از ماههاى حرام است كه جنگ در آن تحريم شده است. پيش از اسلام نيز عرب، جنگ را در اين ماه كنار مىگذاشت. لذا بدين اسم نامگذارى شده است.
اعمال شب اول محرّم
1. خواندن دعاى زير هنگام ديدن ماه
از اميرمؤمنان (ع) نقل شده با ديدن هلال ماه در شب اول محرّم اين دعا را بخوانيد:
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُكَ خير هذا الشَّهرِو نُورَهُ و نَضْرَهُ وَبَرْكَتَهُ وَطَهُورَهُ وَ رِزْقَهُ. واَسْئَلُكَ خَيْرِ ما فِيهِ وَخَيْرَ ما بَعْدَهُ وَاَعُوذُبِكَ مِنْ شَرِّ ما فيهِ وَشَرِّ ما بَعْدَهُ .اَللّهُمَّ اَدْخِلْهُ عَلَيْنا بِالْأمْنِ وَالايمانِ والسَّلامَةِ وَالاِسْلامِ وَالبَرْكَةِ وَالتَّقْوى وَالتَّوْفيقِ لِما تُحِبُّ وَتَرْضى!
خدايا! به درستى كه من درخواست مىكنم از تو خيرِ اين ماه و نور و بركت و پاكى و رزق اين ماه را، و درخواست و خواهش مىكنم از تو خير آنچه را كه در اين ماه است و خير آنچه را در بعد آن است؛ و پناه مىبرم به تو از شرّ آنچه در اين ماه و شرّ آنچه در بعد از اين ماه است. بار خدايا! داخل كن بر ما اين ماه را به امنيّت و ايمان و سلامت و اسلام و بركت و تقوا و توفيق در آنچه كه دوست دارى و به آن خشنود مىشوى.
2.نماز شب اوّل ماه محرّم.
براى شب اول محرّم چند نماز ذكر شد كه به دو نمونه اشاره مىشود:
الف - نماز شب اوّل ماه، دو ركعت است و در هر ركعت، بعد از سوره حمد، سوره انعام خوانده مىشود.
ب - دو ركعت نماز كه در هر ركعت، بعد از حمد، يازده مرتبه سوره اخلاص خوانده شود.
در فضيلت نماز شب اوّل محرّم، چنين نقل شده است: خواندن اين نماز و روزه داشتن روز آن، موجب امنيت است و كسى كه اين عمل را انجام دهد، گويا تمام سال، بر كار نيك، مداومت داشته است.
3. شب زندهدارى.
4. دعا و نيايش.
اعمال روز اوّل ماه محرّم
1. روزه داشتن. درباره روزه اوّل ماه محرّم از امام باقر (ع) نقل شده است: هر كس اين روز را روزه بدارد، خداوند، دعايش را اجابت مىكند، همانگونه كه دعاى زكريا (ع) را اجابت نمود.
2. نماز گزاردن. دو ركعت نماز مستحبى خوانده شود و پس از نماز، سه بار اين دعا را بخواند:
اَللّهُمَّ اَنْتَ الْأِلهُ الْقَديمُ وَهذِهِ سَنَةٌ جَديدَةُ فَاَسْئَلُكَ فيهَاالْعِصْمَةَ مِنَالشَّيْطانِ وَالْقُوَّةَ عَلىهذِهِ النَّفْسِ الْأَمَّارَةِ بِالسّوءِ...
بارالها! تو خداى قديم و جاودانى و اين سال، سال نو است. از تو مىخواهم كه از شيطان، مصون بمانم و بر نفس امّاره، چيره گردم...
3. خواندن نماز روز اوّل ماه
نماز اول ماه دو ركعت است. در ركعت اوّل، سوره حمد و اخلاص و در ركعت دوم، سوره حمد و قدر خوانده مىشود. بعد از نماز، هر مقدار كه مىتواند، صدقه بدهد، كه با اين عمل، سلامت آن ماه را براى خودش خريده است.
4.روزه داشتن
در هر ماه، روزه روزهاى زير مستحب است:
الف) نخستين پنجشنبه هر ماه،
ب) اوّلين چهارشنبه از دهه دوم هر ماه،
ج) آخرين پنجشنبه هر ماه،
د) روزهاى سيزدهم، چهاردهم و پانزدهم هر ماه، كه اصطلاحاً «ايّام البيض» ناميده مىشوند.
روز سوم ماه
1. روزه داشتن. از پيامبر اكرم (ص) درباره روز سوم محرّم نقل شده است كه هر كس اين روز را روزه بدارد. خداوند، دعايش را اجابت كند.
روز هفتم ماه
1. روزه داشتن.
وقايع روز نهم ماه محرّم
1- اين روز به تاسوعا و روز محاصره امام حسين (ع) و يارانش معروف است.
2- روز بزرگداشت قمر بنىهاشم، حضرت ابوالفضل العباس (ع).
اعمال شب دهم محرّم «شب عاشورا»
1. نماز گزاردن.
چند نماز براى اين شب در روايات وارد شده است كه يكى از آنها چنين است:
چهار ركعت نماز كه در هر ركعت، بعد از سوره حمد، پنجاه بار سوره اخلاص خوانده مىشود. پس از پايان نماز نيز هفتاد بار ذكر زير خوانده مىشود:
سُبْحانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُللَّهِِ وَلااِلهَ اِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ اَكْبَرُ وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاَّ بِاللَّهِ الْعَلِىِّ العَظيمِ.
منزّه است خدا، و حمد و ستايش براى خداست، ومعبودى جز خداوند نيست و خدا، بزرگ است، و قوّه و قدرتى جز براى خداوند والا و بزرگ نيست.
2. شب زنده دارى در كنار قبر امام حسين (ع).
3. خواندن دعا و نيايش.
اعمال روز دهم محرّم
1. عزادارى. از امام رضا (ع) نقل شده است كه هر كس كار و كوشش را در روز عاشورا رها كند، خداوند، خواستههايش را برآورد؛ و كسى كه آن را با حزن و اندوه سپرى كند، خداوند، قيامت را روز خوشحالى او قرار دهد.
2. زيارت امام حسين (ع).
3. ترك روزه. روزه در اين روز، كراهت دارد؛ ولى بهتر است بدون قصد روزه، تا بعد از نماز عصر، از خوردن و آشاميدن خوددارى شود.
4. آب دادن به زائران امام حسين (ع).
5. قرائت هزار مرتبه سوره اخلاص.
6. زيارت عاشورا.
7. گفتن هزار مرتبه «اَلَّلهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ الْحُسَيْنِ».
8. تعزيت گفتن مؤمنان به يكديگر با اين عبارت:
اَعْظَمَ اللَّهُ اُجُورَنا وَاُجورَكُمْ بِمُصابِنا بِالْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلامُ
وَجَعَلَنا وَاِيَّاكُمْ مِنَ الطَّالِبينَ بِثارِهِ مَعَ وَلِيِّهِ الْإِمامِ الْمَهْدِىِّ مِنْ الِ
مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمُ السَّلامُ.
روز بيست و يكم ماه
عروسى حضرت على(ع) و حضرت فاطمه(س) در سال سوم هجرى. روزه اين روز، مطلوب است.
روز بيست و پنجم ماه
شهادت حضرت سجاد(ع) در سال 94 ه.ق.
منابع:
- المصباح، كفعمى، دارالكتب العلمية، اسماعيليان، 1ج، نجف، 1349 ق، ص 509.
- مصباح المتهجّد، محمدبن الحسن الطوسى، مؤسسه فقه شيعه، بيروت، 1411 ق.ص 486.
- بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسى (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 97، ص 133.
- بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسى (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 98، ص 333؛ وسائل الشيعة، محمد بن الحسن الحر العاملى، المكتبة الاسلامية، 20 ج، عبدالرحيم ربانى شيرازى، تهران، 1383 ق، ج 5، ص 294؛ مفاتيح الجنان، ص 286.
- مصباح المتهجّد، ص 783.
- بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسى (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 98، ص 324.
- عروة الوثقى، الطباطبايى اليزدى، 2 ج، دارالكتب الاسلامية، تهران 1397 ق.ج 2، ص 243؛ وسائل الشيعة، محمد بن الحسن الحر العاملى، المكتبة الاسلامية، 20 ج، عبدالرحيم ربانى شيرازى، تهران، 1383 ق، ج 7، ص 347.
- بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسى (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 98، ص 334.
- وسائل الشيعة، محمد بن الحسن الحر العاملى، المكتبة الاسلامية، 20 ج، عبدالرحيم ربانى شيرازى، تهران، 1383 ق، ج 4، ص 286؛ مصباح المتهجّد، ص 470.
- عروة الوثقى، ج 2، ص 241.
- همان، ج 2، ص 242؛ وسائل الشيعة، محمد بن الحسن الحر العاملى، المكتبة الاسلامية، 20 ج، عبدالرحيم ربانى شيرازى، تهران، 1383 ق، ج 7، ص 348.
- وسائل الشيعة، محمد بن الحسن الحر العاملى، المكتبة الاسلامية، 20 ج، عبدالرحيم ربانى شيرازى، تهران، 1383 ق، ج 7، ص 339.
- همان، ج 5، ص 295.
- بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسى (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 98، ص 340.
- همان، ص 338.
- همان، ص 343، ح 5.
- كامل الزيارات، جعفر بن محمد ابن قولويه، مكتبة الصدوق، تهران، 1375 ش.ص 174.
- عروة الوثقى، ج 2، ص 243؛ وسائل الشيعة، محمد بن الحسن الحر العاملى، المكتبة الاسلامية، 20 ج، عبدالرحيم ربانى شيرازى، تهران، 1383 ق، ج 7، ص 338.
- كامل الزيارات، ص 174، ح 5.
- وسائل الشيعة، محمد بن الحسن الحر العاملى، المكتبة الاسلامية، 20 ج، عبدالرحيم ربانى شيرازى، تهران، 1383 ق، ج 7، ص 339.
- كامل الزيارات، ص 176.
- مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمى، افتخارى، تهران، 1375 ش.ص 289.
- بحارالأنوار، محمّد باقر المجلسى (م 1111 ق)، المكتبة الاسلامية، ج 98، ص 345.